Ἡ παιδεία - Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος

Η ΟΥΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ 

* Ἡ παιδεία (παιδαγωγία) εἶναι μετάληψη ἁγιότητος. 

ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ: ΝΑ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΒΙΟ

* Ὁ ἄριστος ὅρος καὶ σκοπὸς τῆς διδασκαλίας εἶναι αὐτός, τὸ νὰ ὁδηγοῦν οἱ δάσκαλοι τοὺς μαθητές, μὲ ὅσα πράττουν καὶ μὲ ὅσα λένε, στὸν εὐτυχισμένο βίο ποῦ ὅρισε ὁ Χριστός. 

 ΒΟΗΘΑΕΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΚΑΘΑΡΟΥ ΒΙΟΥ

* Ὁ καθαρὸς βίος εἶναι καρπὸς τῆς ἀληθινῆς (Χριστιανικῆς) παιδείας.

 Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΕΙΑ - ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ Η ΑΘΕΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

* Τὰ σχολεῖα ποὺ εἶναι γεμάτα ἀπὸ κάθε ἀσέβεια καὶ πού, ὅταν γεννιοῦνται τὰ παιδιά, γεμίζουν ἀπὸ τὴν πρώτη παιδική ἡλικία τὸ μυαλό τους μὲ τὸ κακό, διδάσκοντας αὐτὰ ἀπὸ τὴν ἀρχὴ νὰ περιφρονοῦν τοὺς κόπους γιὰ τὴν ἀπόκτηση τῆς ἀρετῆς καὶ ὁδηγώντας τα, ὅσο ἐξαρτᾶται ἀπ' αὐτά, κάτω ἀπό τήν ἀπατηλή τυραννία τῆς μοίρας... Γι' αὐτό τά προβλήματα μας ἔχουν τώρα περιέλθει στὴν ταραχὴ καὶ τὴ σύγχυση καὶ οἱ μαθητές, ἀφοῦ κατελήφθησαν ἀπὸ ἐγωιστικὸ φρόνημα, ἀνέτρεψαν τὴν τάξη καὶ ἔγιναν ὅλα ἄνω κάτω.

 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ

* Ἡ εἰδωλολατρικὴ παιδεία μὲ τὸ νὰ ἑρμηνεύει πολλὲς μωρολογίες καὶ νὰ περιλούει τοὺς ἀκροατὲς μὲ μεγάλη φλυαρία, τοὺς στέλνει πίσω μὲ ἄδεια χέρια, χωρὶς νὰ ἀπολαύσουν τίποτε, οὔτε μεγάλο οὔτε μικρὸ καλό· 

ἡ Χάρη ὅμως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δὲν κάνει τὸ ἴδιο, ἀλλὰ τὸ ἐντελῶς ἀντίθετο· μὲ σύντομα λόγια ἐμφυτεύει μέσα στὴν ψυχὴ ὅλων ἐκείνων ποὺ προσέχουν τὰ σπέρματα τῆς φιλοσοφημένης ζωῆς· καὶ ἀρκεῖ πολλὲς φορὲς ἕνας καὶ μόνον λόγος ποὺ πῆραν ἀπὸ τὴ χριστιανικὴ διδασκαλία, νὰ τοὺς εἶναι ἐφόδιο σ' ὅλη τους τὴ ζωή.

 Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος
  
Νεοελληνική ἀπόδοση: Βασίλειος Δ. Χαρώνης 

Πηγή: Παιδαγωγική Ἀνθρωπολογία, Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ  Χρυσοστόμου, σελ. 600-602.